Felietony

Powrót na stronę główną
Felietony Wojciech Kuczok

Faul ofensywny

Mówią, że Amerykanie poszli po rozum do głowy, że lepiej późno niż wcale. Ja tam myślę, że po prostu irańska wojna Trumpa uderzyła ich po kieszeni, więc się na obłąkanego dziada wściekli. Nie o rozum tu chodzi, ale o ceny paliwa. Tak czy owak, MAGA zmierza na śmietnik historii i pozostaje mieć nadzieję, że pociągnie za sobą na całym świecie patoprawicę.

Sprawdzam dla czystej i niezmąconej schadenfreude, jak media kaczystowskie przedstawiają tak ważki i znamienny fakt jak wyniki midterms w USA. Od samej góry lecą tłuste nagłówki, jak to Tusk dokonał zamachu stanu, za co grozi mu dożywocie, a także jak któryś polityk obozu prezydenckiego „zmiażdżył”, „rozwalcował” lub tylko „wbił szpilę” Tuskowi i jego akolitom. Potem trafiam na dział „Kraj” – nie bez zdumienia, bo myślałem, że już go mam za sobą. Tam oczywiście rozpisane w szczegółach „zbrodnie Tuska” oraz „mocne”, „ostre” „celne” lub „mądre” słowa propagandystów pisowskich. Wreszcie dział „Zagranica”, ale i w nim próżno szukać wiadomości o wyborach w jakiejś tam Ameryce, za to można wyczytać, że „nawet Niemcy krytykują Tuska”. Aż wreszcie widzę gdzieś upchaną jako trzeciorzędną wzmiankę o porażce republikanów, ale opatrzoną nagłówkiem „Memento dla Tuska” (bo żadna władza nie trwa wiecznie).

Trzeba przyznać, że ma to charakter swoistego, bo negatywnego kultu jednostki. Jeśli telewizje polskich psychopatriotów kierują się takim samym modus operandi, znaczy to, że rozwój prawicowych mediów przebiega od stosownego interpretowania niewygodnych faktów,

Ten artykuł przeczytasz do końca tylko z aktywną subskrypcją cyfrową.

Felietony Tomasz Jastrun

Rozdziobią nas kruki, wrony

Myślę, że bardzo wielu Polaków nie wie, o co chodzi z tym Trybunałem. Widzi tylko ludzką plątaninę jak w „Bitwie pod Grunwaldem” Matejki. Aby coś z tego zrozumieć, trzeba mieć przygotowanie prawnicze lub śledzić od dekady wydarzenia związane z Trybunałem Konstytucyjnym. Opinia jest zależna od poglądów politycznych, prawicowych lub nieprawicowych. Jest jeszcze grupa śpiących i obojętnych. Niektórzy mogą się obudzić, bo zapachniało nagle wojną domową, a to mocny zapach. Zdarzenia mają też wymiar tragikomiczny, takie postacie jak kiedyś Pawłowicz albo Piotrowicz zostały pożyczone z upiornego kabaretu, Święczkowski, nawet przez swoich zwany Godzillą, powinien chodzić po mieście w Halloween i straszyć dzieci i dorosłych. Nocna wizyta Nawrockiego w siedzibie TK – poświęcił uciechy w Senegalu, taki patriota – i jego przepychania się z drobną sędzią przypominają o upodobaniach prezydenta do kibolskich ustawek. Polskie duchy asystujące przy rozbiorach zleciały się jak kruki i wrony i czekają na pokarm.

W normalnym kraju Nawrocki byłby już ugotowany, u nas tylko nieco się zarumieni ze złości. Znam gorsze rzeczy niż załatwianie panienek lekkich obyczajów hotelowym gościom, w końcu jestem libertyn, wybaczyłbym mu, gdyby na tym nie zarabiał. Natasza Geldon pracowała z

Ten artykuł przeczytasz do końca tylko z aktywną subskrypcją cyfrową.

Andrzej Romanowski Felietony

Siermiężne czasy Gomułki

Oto jedna z powtarzalnych klisz. Inne to: antyniemieckie bądź antyinteligenckie fobie Gomułki. Artykuł Krzysztofa Vargi „Zaczadzeni »Wiesławem«” w 43. numerze „Newsweeka” tych akurat klisz nie zawiera, za to prezentuje bezkrytycznie powielane stereotypy.

Władysława Gomułki nie mam zamiaru wybielać. Przeciwnie: obraz malowany przez Vargę mógłbym jeszcze przyczernić. Na przykład odpowiedzialnością Gomułki za krwawe represje lat 40. (bo o jego roli w grudniu 1970 r. wie każdy). Mógłbym też rzec, że slogan „polska droga do socjalizmu” wymyślił nie Gomułka, lecz Stalin. A jednak istota sprawy leży gdzie indziej.

Gomułka był jedynym przywódcą polskiej partii „komunistycznej”, jaki stanął na jej czele bez wiedzy lub wręcz bez zgody Moskwy. W przypadku pierwszym stało się tak z powodu aresztowania przez Gestapo szefa PPR, Pawła Findera – łączność z moskiewską centralą została wtedy zerwana. W przypadku drugim była to demonstracja antyradziecka, z którą Kreml długo nie mógł się pogodzić. Obie okoliczności – ta z listopada 1943 r. i ta z października 1956 – zyskały Gomułce opinię „narodowego komunisty”. Czyżby bez jego woli?

Gomułkę oskarżano o apodyktyczność, autokratyzm, upór. A przecież za tymi cechami krył się niezwykle silny charakter. „Sojusz polsko-radziecki” był dla niego – jako gwarancja polskich granic – wartością podstawową, nie przeszkodziło mu to jednak wykłócać się z Moskwą. Oparł się nawet Stalinowi! Nie godził się na jego politykę wobec Jugosławii, na jego Biuro Informacyjne Partii Komunistycznych i Robotniczych, na połączenie PPR z PPS według radzieckich wzorów. Nawet całonocna rozmowa ze Stalinem w grudniu 1948 r. nie skłoniła go do wejścia w skład kierownictwa powstającej właśnie PZPR. Gomułka wiedział, czym

a.romanowski@tygodnikprzeglad.pl

Ten artykuł przeczytasz do końca tylko z aktywną subskrypcją cyfrową.

Felietony Roman Kurkiewicz

Za Wolność Waszą i Naszą!

Od lata obchodzimy lub moglibyśmy obchodzić rocznice kolejnych wydarzeń mających miejsce 90 lat temu w Hiszpanii. Mówię tu o oporze, który przerodził się w wojnę domową, po puczu gen. Franco przeciw demokratycznie wybranemu rządowi Republiki – rządowi sprawowanemu przez Front Ludowy, czyli szeroką koalicję partii lewicowych, w tym komunistów. W reakcji na pucz frankistów do Hiszpanii z całego świata zaczęli napływać antyfaszystowscy ochotnicy, by powstrzymać ekspansję faszyzmu hiszpańskiego, a w praktyce także włoskiego i niemieckiego.

Wśród nich chwalebną kartę zapisali bojownicy i bojowniczki z Polski, którzy jesienią 1936 r. utworzyli Brygadę im. Jarosława Dąbrowskiego, wchodzącą w skład Brygad Międzynarodowych. Polscy ochotnicy, w liczbie ok. 5 tys., składali się w dużej mierze z Żydów, komunistów, socjalistów, związkowców oraz anarchistów i żołnierzy bez jasnej przynależności partyjnej. Do Hiszpanii dostawali się na kilka sposobów – jedni byli wysyłani przez KPP, korzystającą z kontaktów z siatką komunistycznych partii i działaczy w całej Europie, drudzy – na własną rękę, pokonując kolejne zielone granice.

Dąbrowszczacy uczestniczyli w wielu kluczowych bitwach: o Madryt, Guadalajarę, nad Ebro. Oni pierwsi walczyli z tymi, o których wówczas mówiono: „Dzisiaj Madryt, jutro Warszawa”. W rzeczy samej – Legion Condor, doborowa jednostka wojsk Hitlera, już od sierpnia 1936 r. angażował się w bombardowania i ataki myśliwców na pozycje obrońców Republiki. Trzy lata później zrzucał bomby na Warszawę. Zbombardowanie Guerniki na zawsze już pozostanie symbolem bestialstwa wobec ludności cywilnej. Kopia tego obrazu Picassa jest wciąż

Ten artykuł przeczytasz do końca tylko z aktywną subskrypcją cyfrową.

Andrzej Szahaj Felietony

Psychologia skorumpowana

Psychologia to nauka stosunkowo młoda, ale zacna. Ma się czym pochwalić. Jej losy leżą mi na sercu, choćby dlatego, że przez lata uczyłem studentów psychologii. Tym bardziej boli mnie to, co obecnie się z nią dzieje. Czytam o tysiącach pseudopsychologów kształconych zdalnie, kończących jakieś pośpieszne kursy, idących na skróty. Wszyscy, którzy znają się na rzeczy, wiedzą, że tak nie zostaje się psychologiem. Idzie przecież nie o kurs zawodowy, ale o poważne studia, które prócz rzeczy ściśle praktycznych (zawodowych) obejmują teorię psychologiczną, a nadto wiele przedmiotów pobocznych, rozwijających ogólną wiedzę, wrażliwość i zdolność szerszego rozumienia świata, takich jak filozofia.

Dlaczego zatem fakt ten jest powszechnie ignorowany, a psychologia zamienia się w poppsychologię, pseudonaukę, która sprowadza się do wygłaszania wziętych z ideologii neoliberalnego, późnego kapitalizmu dyrdymałów o „konieczności osobistego rozwoju”, „budowaniu swojej marki w oparciu o osobisty potencjał” czy „walce z depresją poprzez nabranie wiary w siebie”?

Nie ma dnia, abym gdzieś nie napotkał wynurzeń pseudopsychoterapeutów, najczęściej przyuczonych do zawodu, którzy przepytywani przez dziennikarzy dzielą się swoją wiedzą. Pomieszane są w tych wywodach rzeczy słuszne z wątpliwymi, skrawki wiedzy naukowej z banałami, a całość sprowadza się do przekonania, że jak się stosownie zainwestuje w siebie, to otrzyma się zwrot „kapitału”. Inwazja poppsychologii i upadek prestiżu psychologii jako nauki to moim zdaniem skutek skorumpowania jej przez rynek kapitalistyczny (pieniądze,

Ten artykuł przeczytasz do końca tylko z aktywną subskrypcją cyfrową.

Felietony Jan Widacki

Wyjście z sytuacji bez wyjścia

Najpierw kilka bezspornych faktów, o których należy pamiętać. Trybunał Konstytucyjny składa się z 15 sędziów, wybieranych przez Sejm na dziewięcioletnią, niepowtarzalną kadencję. Właśnie skończyła się kadencja ośmiu spośród nich. Sejm zgodnie z prawem wybrał w ich miejsce ośmiu nowych. Obowiązkiem nowo wybranych sędziów jest złożenie ślubowania, zgodnie z prawem „wobec prezydenta”. Obowiązkiem prezydenta jest ślubowanie od nich przyjąć. Prezydent wywiązał się z tego obowiązku wobec trzech. Od reszty ślubowania nie przyjął. Co więcej, zaczął kwestionować wybór dokonany przez Sejm. Takich uprawnień nie ma. Powtórzmy raz jeszcze: prezydent mianuje sędziów sądów powszechnych i Sądu Najwyższego. Ale nawet tu nie może ich powoływać wedle swego widzimisię, tylko po rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa. W stosunku do sędziów TK nie ma nawet takiego uprawnienia. Ich wybiera Sejm. Tu funkcja prezydenta jest wyłącznie ceremonialna. Ma przyjąć ślubowanie od nowo wybranych sędziów,

Ten artykuł przeczytasz do końca tylko z aktywną subskrypcją cyfrową.

Felietony Jerzy Bralczyk

Optymizm, czyli dialektyka

Mimo zrzędzenia na różne zrządzenia jestem raczej optymistą, w każdym razie za takiego się uważam. Zazwyczaj myślę, że jakoś to będzie, choćby za Szwejkiem, który wiedział, że nigdy nie było tak, żeby jakoś nie było. I to jakoś jest jakoś dobre. Tak myślę, a właściwie nawet tak czuję.

Ale kiedy myślę dobrze o przyszłości, to nawiedza mnie niepokojąca myśl, że uważam, że będzie dobrze, przecież właśnie dlatego, że jestem optymistą (bo uważając tak, oczywiście wiem, że nim jestem). Więc, naturalnie, gdybym nim nie był, uważałbym inaczej. Czyli… Przyznaję, że to sprawia, że moje pozytywne myślenie słabnie nieco.

Kiedyś popychałem

Ten artykuł przeczytasz do końca tylko z aktywną subskrypcją cyfrową.

Felietony Jerzy Domański

Przecinanie węzła gordyjskiego

Ciągle słyszę, że Polacy, nawet interesujący się polityką, nie bardzo wiedzą, o co chodzi w sporach o Trybunał Konstytucyjny. Ta niewiedza może być zrozumiała, bo skoro dostajemy tak skrajnie rozbieżne oceny przedstawiane przez wybitnych prawników, to czym mamy się kierować? Intuicją, wiarygodnością prawników, którzy oceniają sytuację w Trybunale, a może tylko i wyłącznie zaufaniem do obozu politycznego, z którym sympatyzujemy? Jeśli wszystkie możliwości sprowadzają się do naszej intuicji, to pora się zdeklarować. Tak jak ja po stronie tych, którzy próbują przywracać praworządność rozwaloną przez Ziobrę przy aprobacie Kaczyńskiego i braku reakcji Morawieckiego. Albo uznać, że choć wtedy panowało totalne bezprawie, to nic zrobić się nie da, a zbudowana przez polityków prawicy piramida układów na wszystkich szczeblach w sądownictwie i prokuraturze – musi trwać. Z jednego powodu. Osoby, które tam ulokowano i zabezpieczono im nieodwoływalność, mają gwarantować trzymanie parasola ochronnego nad ekipą Ziobry i PiS.

Dalszy brak skutecznego działania ze strony koalicji i

Ten artykuł przeczytasz do końca tylko z aktywną subskrypcją cyfrową.

Felietony Jan Widacki

Zapomniane groby

1 listopada, we Wszystkich Świętych, dzień często zwany Świętem Zmarłych, odwiedzamy groby bliskich nam osób. Zdobimy je tradycyjnie chryzantemami, ustawiamy na nich coraz bardziej wyszukane, choć nieraz niestety dość koszmarne znicze. Spotykamy się na cmentarzach całymi rodzinami. Bywa, że to jedyna sposobność zobaczenia się przy grobie krewnego z dalszą rodziną. To też ma wymiar symboliczny – tak zmarli i pamięć o nich nas jednoczą. Przy okazji odwiedzamy groby osób zasłużonych. Bohaterów narodowych, znanych pisarzy, artystów i uczonych. Dobrą tradycją jest zapalanie zniczy na opuszczonych grobach, na których nikt z rodziny znicza już nie zapali.

W ostatnich kilkudziesięciu latach zmienił się zasadniczo obraz polskich cmentarzy. Zniknęły ziemne mogiły i drewniane krzyże. Małe, wiejskie cmentarze, w nastroju których było coś metafizycznego, praktycznie zniknęły. Może jeszcze taki się znajdzie gdzieś na Podlasiu. Miejsce ziemnych mogił i przekrzywionych ze starości krzyży zajęły granitowe, a częściej lastrykowe nagrobki, pomniki stawiane nie tyle pamięci zmarłych, ile próżności fundatorów. Licytacja na bogactwo. Może to i dobrze. Świadczy to w końcu o bogaceniu się społeczeństwa. A jednak tych starych, skromnych cmentarzy żal… Ta nierówność bogactwa manifestującego się okazałością nagrobków pozostaje w tym większym kontraście do tego, że po śmierci wszyscy są równi.

Dobra tradycja każe dbać o groby żołnierskie, w tym mogiły poległych wrogów. Chroni je międzynarodowa konwencja, a powinna także zwykła ludzka przyzwoitość. Nawet żołnierz Wehrmachtu czy Armii Czerwonej, który spoczywa w polskiej ziemi, który zginął daleko od domu, od bliskich, godzien jest szacunku. Spełnił żołnierski obowiązek, walcząc w swoim przekonaniu za ojczyznę, za słuszną sprawę. Tak mu mówili dowódcy

Ten artykuł przeczytasz do końca tylko z aktywną subskrypcją cyfrową.

Felietony Wojciech Kuczok

Czyny haniebne

Wyzywają się od targowiczan, jakby same prymusy historyczne szły w tę politykę, a nawet mnie jakoś dotąd umykało, że Jan Henryk Dąbrowski, co to mu maszerować w refrenie hymnu każą, też podpisał akces do konfederacji targowickiej, skądinąd z pobudek czysto merkantylnych (narobiło mu się bowiem nie tylko czwórki dziatek, ale i długów).

Że się wyzywają od socjalistów, zarazem mając mokre sny o zamachu stanu w stylu ukochanego Ziuka; że się nie sumitują z antysemityzmu, zarazem modląc się do wizerunków Żydówki; że spoglądając na zgniłą Gejropę, z automatu śpiewają „Rotę”, której słowa napisała lesbijka – to już wyparcia powszechnie znane. Prawica nasza cierpi na częściową ślepotę – nie widzi sprzeczności. Ale z tym Dąbrowskim to się ubawiłem. Aż dziw bierze, że w celu odparcia napastliwych oskarżeń o podpisanie przez Wałęsę ubeckiej lojalki nie używa się kontrargumentu: „A Dąbrowski do targowicy przystąpił”. W jednym i drugim przypadku tzw. życiowy całokształt rozgrzesza błędy młodości, obaj panowie w historii Polski zapisali się bowiem złotemi inicjały i stali symbolem walki o niepodległość i suwerenność.

Kiedy postacie o aparycji intelektualnej i powierzchowności Karola Nawrockiego, Janusza Kowalskiego czy Łukasza Mejzy odwołują się do pamięci narodowej, to żałuję, że historia nie jest traktowana jak nauka ścisła – tromtadracki

Ten artykuł przeczytasz do końca tylko z aktywną subskrypcją cyfrową.