Ajax i szach

Ajax i szach

8 sierpnia 1953 r. prezydent USA Dwight Eisenhower dał zielone światło, aby CIA obaliła premiera irańskiego rządu. Od tego momentu agencje wywiadowcze z Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych przystąpiły do realizacji operacji Ajax – wsparcia władzy szacha przy jednoczesnym doprowadzeniu do upadku rządu kierowanego przez Mohammada Mosaddegha. Celem operacji było zabezpieczenie interesów potężnego konsorcjum naftowego AIOC. Amerykańska ambasada w Teheranie pomogła sprowadzić do stolicy Irańczyków, którzy za odpowiednim wynagrodzeniem mieli wywołać zamieszki. Waszyngton przeznaczył na ten cel około 100 tys. dol. w gotówce. Premier Mosaddegh, który dokonał nacjonalizacji irańskiego przemysłu naftowego, został aresztowany. Szach oskarżył go o dążenie do komunistycznego przewrotu i działania mające zniszczyć irańską gospodarkę. Po pokazowym procesie Mosaddegh został skazany na trzy lata pozbawienia wolności. W 1956 r. umieszczono go w areszcie domowym, którego nie opuścił aż do śmierci w 1967 r. Za operację Ajax odpowiedzialni byli dyrektor CIA Allen Dulles oraz szef Zarządu Planowania Kermit Roosevelt, wnuk 26. prezydenta Stanów Zjednoczonych.

Cały tekst można przeczytać w „Przeglądzie” nr 7/2017, dostępnym również w wydaniu elektronicznym.

Kategorie Historia

Napisz komentarz

Odpowiedz na treść artykułu lub innych komentarzy