Wielu wojskowych, w tym również amerykańskich, jest zdania, że użycie broni atomowej z militarnego punktu widzenia nie było konieczne 8 maja br. odbyły się uroczystości z okazji, jak mówiono i pisano, „70. rocznicy zakończenia II wojny światowej”. W rzeczywistości obchodziliśmy wtedy 70. rocznicę zakończenia II wojny światowej w Europie. Powszechnie natomiast przyjmuje się, że II wojna światowa zakończyła się z chwilą kapitulacji Japonii 2 września 1945 r. Targi o Hokkaido Kiedy Niemcy podpisały kapitulację 8 maja 1945 r., wojna na Pacyfiku nadal się toczyła. Ponieważ ZSRR nie był wówczas w stanie wojny z Japonią, w czasie konferencji poczdamskiej (17 lipca-2 sierpnia 1945 r.) Stalin przyrzekł, że przystąpi do ofensywy przeciw armiom japońskim w Mandżurii. Stało się to 9 sierpnia. 26 lipca w Poczdamie przyjęto deklarację o warunkach kapitulacji Japonii. Zrzucenie bomb atomowych na Hiroszimę 6 sierpnia i Nagasaki 9 sierpnia przyspieszyło decyzję rządu japońskiego o zaakceptowaniu warunków kapitulacji. Gotowość kapitulacji cesarz Japonii Hirohito ogłosił w przemówieniu do narodu 15 sierpnia. W drugiej połowie sierpnia zaistniały pewne różnice zdań między Stanami Zjednoczonymi a Związkiem Radzieckim na tle spraw związanych z kapitulacją Japonii. Problemy te były przedmiotem korespondencji między Stalinem a prezydentem USA Harrym Trumanem. Rząd amerykański m.in. odmówił spełnienia prośby Związku Radzieckiego o włączenie północnej połowy wyspy Hokkaido do rejonu kapitulacji japońskich sił zbrojnych przed wojskami radzieckimi. Truman zażądał natomiast prawa dysponowania bazą lotniczą na jednej z Wysp Kurylskich, które miały przypaść Związkowi Radzieckiemu. Zdziwiony tym żądaniem Stalin 22 sierpnia pisał do Trumana: „Co się tyczy Pańskiego żądania, aby mieć stałą bazę lotniczą na jednej z Wysp Kurylskich, które zgodnie z postanowieniem krymskim trzech mocarstw mają przejść w posiadanie Związku Radzieckiego, to uważam za swój obowiązek powiedzieć w tej sprawie, co następuje: po pierwsze, muszę przypomnieć, że taki krok nie został przewidziany przez postanowienie trzech mocarstw ani na Krymie, ani w Berlinie i w żadnym stopniu nie wynika z przyjętych tam decyzji. Po drugie, żądania tego rodzaju zwykle przedkłada się albo państwu zwyciężonemu, albo takiemu państwu sojuszniczemu, które nie jest w stanie samo obronić tej czy innej części swego terytorium i wskutek tego wyraża gotowość oddania swojemu sojusznikowi do dyspozycji odpowiedniej bazy. Nie sądzę, by Związek Radziecki można było zaliczyć do rzędu takich państw. Po trzecie, ponieważ w Pańskim piśmie nie przytacza się żadnych motywów żądania udzielenia stałej bazy, muszę Panu szczerze powiedzieć, że ani ja, ani moi koledzy nie rozumiemy, w związku z jakimi okolicznościami zrodzić się mogło podobne żądanie wobec Związku Radzieckiego”. Monopol USA Stany Zjednoczone faktycznie monopolizowały kontrolę nad Japonią. Starano się jednak zachować pozory współdziałania i współpracy międzysojuszniczej. 21 sierpnia 1945 r. Departament Stanu zaproponował rządom ZSRR, Wielkiej Brytanii i Chin utworzenie Dalekowschodniej Komisji Doradczej składającej się z przedstawicieli 10 krajów, które wniosły największy wkład w walkę z imperializmem japońskim. W ten sposób Waszyngton chciał zneutralizować naciski państw, które domagały się współudziału w okupowaniu Japonii. ZSRR i Chiny przyjęły propozycję amerykańską, natomiast Wielka Brytania, Australia i Nowa Zelandia były zdania, że należy utworzyć organ sojuszniczy wyposażony w kompetencje szersze niż tylko doradcze. Amerykanie nie chcieli się zgodzić na te postulaty i w praktyce gen. Douglas MacArthur realizował w Japonii wyłącznie wytyczne Waszyngtonu. Zostały one opracowane do końca sierpnia, a formalnie prezydent Truman zatwierdził je 6 września. Głównym celem okupacji miała być demilitaryzacja i demokratyzacja Japonii. Stany Zjednoczone nie negowały prawa innych państw do udziału w okupowaniu Japonii, ale wykorzystując swoją obecność wojskową na Wyspach Japońskich, twierdziły, że są tam w imieniu wszystkich państw będących w stanie wojny z Japonią. Taka interpretacja była bardzo wygodna dla Waszyngtonu. Dyrektywy dla MacArthura stwierdzały, że politykę okupacyjną ma on realizować poprzez japońską machinę państwową, włącznie z cesarzem. Rząd japoński w sprawach wewnętrznych miał zachować normalny zakres władzy. Postulaty dotyczące polityki gospodarczej w okresie okupacyjnym były bez porównania łagodniejsze od tych, jakie ustalono dla Niemiec. Radość na Times Square
Tagi:
Longin Pastusiak
