W pożyczkowej pętli

W pożyczkowej pętli

Odsetki ponad 100% to w firmach pożyczkowych nic nadzwyczajnego.
Są takie, które żądają 33.000%

W marcu 2009 r. na terenie sortowni śmieci w Morlinach koło Ostródy znaleziono ciało 40-letniej kobiety pracującej dla firmy Provident. Zabójcą okazał się 26-letni mężczyzna, który uznał, że mordując ją, uniknie spłaty długu. W tamtym czasie było to czwarte zabójstwo pracownika tej firmy pożyczkowej. Do mordów doszło wcześniej w Łodzi i Katowicach. I nie był to koniec czarnej serii.
W 2009 r. Sąd Okręgowy w Łomży skazał na 25 lat więzienia 39-letniego mężczyznę, który w grudniu 2008 r. w Zambrowie udusił przedstawicielkę Providenta, a zwłoki wrzucił do rzeki. W lutym 2011 r. sąd w Kutnie aresztował 28-latka z okolic Żychlina, który zabił inną przedstawicielkę tej firmy. Morderca zadał ofierze sześć ciosów nożem, a ciało zakopał w lesie. Chciał uniknąć spłaty 900 zł pożyczki zaciągniętej w Providencie. W grudniu ubiegłego roku skazano go na dożywocie. Możemy być pewni, że będą kolejne ofiary.

Mordercze procenty

Jeśli wierzyć mediom, spółka Provident to klasyczny parabank. Choć nie jest to prawda. Provident to notowana na londyńskiej giełdzie spółka o brytyjskich korzeniach sięgających 1880 r. Oferuje ona pożyczki ze środków własnych, których realna roczna stopa oprocentowania wynosi obecnie 137,74%. I bynajmniej nie do niej należy krajowy czempionat w tej konkurencji. Nad Wisłą działają firmy oferujące pożyczki z oprocentowaniem ponad 33.000%! Klientami takich firm jest ponad 2 mln Polaków; ludzi, którzy nie mogą liczyć na banki z powodu kiepskiej historii kredytowej lub zbyt niskich zarobków. Tu pożyczkę można otrzymać na dowód osobisty.
Do najbardziej znanych firm pożyczkowych poza Providentem należą Optima SA wchodząca w skład międzynarodowej grupy finansowej DFC Global Corp (dawniej Dollar Financial Group) czy mająca czeski rodowód spółka Profi Credit – niegdyś znana bardziej jako Profireal – która prowadzi działalność także na Słowacji i w Bułgarii. Biznes jest dochodowy, legalny, choć może budzić zastrzeżenia etyczne. Ale, jak wiadomo, pieniądze nie śmierdzą.
Poza wysokimi odsetkami firmy pożyczkowe łączy rozbudowana sieć agentów i przedstawicieli, których zadaniem jest nie tylko dbanie o potrzeby klientów, ale też przypominanie im, że zaciągnięte zobowiązania należy regulować terminowo.
O ile banki skrępowane są co do wysokości oprocentowania kredytów, o tyle firmy pożyczkowe nauczyły się obchodzić ustawowe ograniczenia, które na sektor bankowy nałożyła tzw. ustawa antylichwiarska, która weszła w życie w 2006 r. Najczęściej do odsetek doliczają one koszt ubezpieczenia pożyczki, opłatę za jej obsługę w domu i opłatę przygotowawczą. Praktycznie nie ma ograniczeń co do wysokości wspomnianych opłat. Pół biedy, gdy ktoś bierze tysiąc złotych na tydzień i oddaje 1,1 tys. Gorzej, gdy dług rośnie w tempie 500 zł miesięcznie i po pół roku z tysiąca złotych robią się 3 tys. zł samych odsetek. Rzecz jasna, zgodnie z prawem, choć bez udziału Komisji Nadzoru Finansowego. Ten interes nie jest kokosowy, on jest kosmiczny!
By zdobyć gotówkę, firmy łączą pożyczki udzielone klientom w „pakiety” i sprzedają je z dyskontem bankom oraz funduszom inwestycyjnym jako bezpieczne produkty finansowe. To znakomity i całkowicie legalny interes, ponieważ oprocentowanie pożyczek grubo przekracza 100%. Firma sprzedając bankowi długi klientów z upustem, powiedzmy 30%, nadal zarabia ponad 100! Jednocześnie uzyskuje pieniądze, które natychmiast może pożyczyć kolejnym klientom.
Dzieje się to bez niepotrzebnego rozgłosu. To samonapędzający się system. Im więcej pożyczek zostanie udzielonych, tym więcej „pakietów” będzie można sprzedać inwestorom i tym więcej środków zostanie wprowadzonych do obrotu. Nic dziwnego, że agenci i przedstawiciele takich firm są mocno dociskani, by pozyskiwali wciąż nowych klientów.
Z tego też powodu nikt nie zawraca sobie głowy takimi formalnościami jak sprawdzanie wiarygodności kredytowej. Kwoty nie są wysokie, a ewentualne ryzyko wliczone w koszt pożyczki. To, że w Polsce dziś dziesiątki tysięcy biednych ludzi zostało wepchniętych w pułapkę zadłużenia, nikogo nie martwi.
„Dostałam z Providenta list z sądu o nakaz zapłaty 779,14 zł, żyję z alimentów i zasiłku rodzinnego, sama wychowuję dzieci i niewiele mi zostaje na życie. Co robić?”.
„Wziąłem u nich pożyczkę, spłaciłem w terminie, a potem wziąłem drugą, większą, na 4 tys. zł. Głupi byłem, nie przeczytałem wszystkiego dokładnie, a zgodnie z umową z tych 4 tys. zł przy spłacie zrobiło się prawie 7 tys. zł. Niestety straciłem pracę i nie mogłem tygodniowych rat spłacać na czas, więc zaczęli mnie gnębić telefonami, straszyć komornikiem, a nawet grozić!”.
„Miałam kiedyś dług w jednej z firm typu Provident. Gdy straciłam pracę, przestałam go spłacać. Bardzo szybko pojawił się komornik i zmusił mnie, bym zaciągnęła kolejną pożyczkę i oddała mu pieniądze. Nie wiem, co mam robić, w banku odmówili mi kredytu konsolidacyjnego, mam problemy, myślę o samobójstwie”.
To często spotykane sytuacje, o których klienci tej firmy piszą na forach internetowych.
Interes pożyczkowy okazał się tak dochodowy, że zajęły się nim… banki. Nowy hiszpański właściciel Banku Zachodniego WBK i Kredyt Banku założył Santander Consumer Finance, siostrzaną spółkę Santander Consumer Banku. Natomiast Francuzi z Crédit Agricole – spółkę Lukas Finanse. Ich działalność nie podlega ocenie KNF, więc mogą nie przejmować się powszechnie krytykowaną rekomendacją Komisji, która nakazała bankom ograniczenie dostępu do kredytów dla osób o niskich dochodach.
Pożyczkowym biznesem zajęły się też firmy windykacyjne. Przykładem może być spółka KRUK SA, lider tego rynku w Polsce. Osobom, które spłaciły zadłużenie wobec tej spółki, oferowana jest Pożyczka NOVUM, której gotowa jest udzielić należąca do wspomnianej firmy spółka Novum Finance. W ciągu trzech kwartałów 2011 r. sprzedała ona ponad 3,2 tys. takich produktów.
Nic dziwnego, że Enterprise Investors uhonorował spółkę KRUK SA prestiżową nagrodą Ventura dla „Najbardziej dynamicznej spółki” w 2011 r. Od maja ubiegłego roku jej akcje notowane są na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Zysk netto wzrósł zaś o 84% w stosunku do roku 2010! Bardziej renomowane i szacowne spółki mogą jedynie marzyć o podobnej dynamice wzrostu. Sukces firmy KRUK SA jest jednocześnie sygnałem, że w Polsce rośnie liczba osób mających poważne problemy nie tylko ze spłatą zaciągniętych zobowiązań, lecz także z systematycznym regulowaniem rachunków za mieszkanie, energię elektryczną, telefony i internet. Paradoks polega na tym, że osobom najbardziej potrzebującym wsparcia, zagrożonym zepchnięciem na margines finansowy oferuje się dziś zbójecko oprocentowane pożyczki. I świetnie się na tym zarabia.

A miało być inaczej

W latach 2001-2005 w Sejmie znalazła się grupa posłów zaniepokojona kwitnącym rynkiem – jak wtedy pisano – lichwiarskich kredytów i pożyczek. Pojawiła się inicjatywa przygotowania tzw. ustawy antylichwiarskiej, która miała ochronić klientów banków przed zbyt wysokimi odsetkami. Rzecz jasna, wywołało to ostry sprzeciw ze strony sektora bankowego reprezentowanego przez Związek Banków Polskich. Jeszcze w trakcie prac legislacyjnych, w październiku 2004 r., związek przekazał autorce projektu ustawy, posłance SLD Aldonie Michalak, stanowisko, w którym żądał odrzucenia go w całości. Czynił potem starania, by prezydent zaskarżył ustawę do Trybunału Konstytucyjnego, gdyż, zdaniem związku, była ona niezgodna nie tylko z prawem unijnym, ale i z konstytucją.
Posłanka Michalak nie pozostała dłużna bankierom. W maju 2005 r. tak odpowiadała krytykom ustawy z trybuny sejmowej: – Banki udzielają kredytu hurtownikom typu Provident i innym i traktują je w swoich sprawozdaniach jako podmioty gospodarcze, a więc wykazują w statystyce, że oto banki kredytują polską gospodarkę, rozwój polskiej gospodarki. Tak faktycznie nie jest, bo zamiast udzielać kredytów małym i średnim firmom, dają lichwiarzom, którzy puszczają to dla osób fizycznych. To jest rzecz niebywała.
Niestety, rację miał ówczesny poseł Platformy Obywatelskiej Adam Szejnfeld, który ostrzegał: – Ustawa ta stanowi zagrożenie dla milionów obywateli ubogich i coraz bardziej gnębionych przez lichwę, że w zasadzie jest to ustawa prolichwiarska.
Dobrze rozumiał, że banki dostosują się do obowiązującego prawa, lecz firmy pożyczkowe, których działalność nie podlega Ustawie prawo bankowe ani nadzorowi finansowemu, po prostu obarczą klientów różnymi dodatkowymi opłatami i w ten sposób wyjdą na swoje.
20 lutego 2006 r. tzw. ustawa antylichwiarska weszła w życie. W założeniu miała chronić kredytobiorców m.in. przed wygórowanymi opłatami bankowymi oraz lichwiarskim oprocentowaniem. Tymczasem najbardziej widoczną zmianą było ustalenie maksymalnej wysokości odsetek od zaciągniętego kredytu. W stosunku rocznym nie mogły one przekroczyć czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego. Obecnie jest to 25%.
Nie można powiedzieć, że jest to martwe prawo. Banki na ogół stosują się do zapisów tej ustawy. Ewentualne straty powetowały sobie w latach 2006-2008, oferując masowo kredyty we frankach szwajcarskich oraz euro i zarabiając na tzw. spreadach – czyli różnicy pomiędzy kursem kupna a sprzedaży walut. W roku 2009, gdy problem kredytów we frankach szwajcarskich uderzył w Polskę z całą mocą, pojawiły się głosy, by kwestię tę rozwiązać ustawowo. Skończyło się na dyskusji. A kredyty we frankach, jako zbyt ryzykowne, zniknęły z oferty działających w Polsce banków. Dziś problem mają tylko ci, którzy uwierzyli w zachęty doradców finansowych i kupili mieszkania za franki.
W odniesieniu do spółek udzielających pożyczek ze środków własnych – lub pożyczonych w bankach – ustawa antylichwiarska nie spełniła oczekiwań. To finansowy Dziki Zachód, którego nie sposób kontrolować. Głównie ze względu na brak stosownych regulacji prawnych, do których rządząca od 2007 r.
Platforma Obywatelska się nie kwapi. A ponieważ opozycja nie podnosiła dotychczas tej kwestii, właściciele podmiotów uprawiających ten proceder mogą spać spokojnie. Choć, nie do końca…

Polowanie z nagonką

W powszechnej świadomości instytucje parabankowe to spółki typu Provident, udzielające pożyczek na wysoki procent. Dziennikarze bardzo często używali określenia parabank w odniesieniu do takich firm jak spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, co było wyraźnym nadużyciem. Jeśli więc dziś rząd, Komisja Nadzoru Finansowego, ABW i prokuratura ogłaszają akcję wymierzoną w elementy parabankowe i zapowiadają na jesień szeroką kampanię informacyjną, rodzi się pytanie: na kogo padnie? Kogo w charakterze kozła ofiarnego będą męczyli prokuratorzy i dziarscy chłopcy z ABW?
Trzeba pamiętać, że w Polsce nie ma ustawowej definicji parabanku, choć jest zakaz prowadzenia takiej działalności. W przypadku spółki Amber Gold, którą dziś powszechnie tak się nazywa, oznacza poważny kłopot. Skoro nie ma ustawowej definicji parabanku, skąd wiadomo, że prezes Amber Gold trudnił się działalnością parabankową? Jeśli zatem Marcin P. zasiądzie na ławie oskarżonych, to z pewnością z innego paragrafu.
Trudno wyobrazić sobie udaną kampanię informacyjną wymierzoną w elementy parabankowe bez drastycznych przykładów ich karygodnej działalności. Oczywiście można uderzyć w firmy pożyczkowe typu Provident, lecz one – bez względu na to, czy rządowi się to podoba, czy nie – działają legalnie.
Dlatego niezłym kandydatem wydają się spółki udzielające pożyczek przez internet. To nowe zjawisko na polskim rynku. Poza tym banki komercyjne w to jeszcze nie weszły. Jedna z bardziej znanych inicjatyw o nazwie SMS365.PL zachęca do skorzystania ze swoich usług wyjątkowo prostą procedurą:
„Wypełnij formularz, przelej 1 grosz na nasze konto, odbierz gotówkę na swoim koncie”. Kwoty nie są wielkie – od 200 do 620 zł pożyczonych na 15 i 30 dni.
Za to prowizja za udzielenie pożyczki z ubezpieczeniem jest imponująca – 155 zł w przypadku 30 dni i 186 zł, jeśli klient zdecyduje się przedłużyć spłatę o kolejne 30 dni. W efekcie, jeśli pożyczyłeś
200 zł, po miesiącu oddasz 355!
SMS365.PL należy do spółki Regita Sp. z o.o., której prezesem, według KRS, jest Sergejs Ahmetovs, w jej radzie nadzorczej zaś zasiadają m.in. Aleksandrs Ahmetovs, Vyatcheslav Lyasevich i Evgenij Melnikov.
Podobnie działa mająca siedzibę, tak jak Amber Gold, w Gdańsku spółka OK Money Poland – właściciel strony internetowej Okmoney.pl – należąca do wspomnianej już grupy finansowej DFC Global Corp. Wyczuwa się w niej amerykańskie wpływy. Prezesem spółki jest Jeffrey Paul Bray. Rzeczywista realna stopa oprocentowania oferowana przez tę spółkę wynosi rekordowe 33.465,30% w skali roku. Proceder ten rozwija się tak żywiołowo, że oferty i reklamy firm udzielających pożyczek przez internet, np. spółki VIA SMS PL, można znaleźć nawet na stronie www.gazeta.pl.
Przy SMS365.PL, OK Money i innych oferta firm pożyczkowych typu Provident – rocznie grubo powyżej 100% – wydaje się bardzo umiarkowana, a standardowe kredyty gotówkowe oferowane przez banki komercyjne, lekko tylko przekraczające 20%, to po prostu wyrafinowany luksus i szczyt odpowiedzialności.  Dziś jest to margines, lecz za jakiś czas może się stać większym problemem niż działalność najmodniejszej w tym sezonie spółki Amber Gold.
Problem w tym, że ani rząd, ani media, ani Komisja Nadzoru Finansowego nie interesują się firmami uprawiającymi kosmiczną lichwę. Gdyby politycy chcieli rzeczywiście walczyć z wykluczeniem finansowym i pomóc osobom skazanym na korzystanie z usług spółek udzielających pożyczek na ponad 100%, a nawet ponad 33.000%, to zamiast akcji wymierzonej w elementy parabankowe powołaliby do życia powszechną kasę zapomogowo-pożyczkową, która udzielałaby niskooprocentowanych „chwilówek” na dowód osobisty. Zgodnie z prostymi zasadami: na początek pożyczymy ci niewielką kwotę, jeśli ją spłacisz – możesz liczyć na więcej.
Niestety, taka inicjatywa zostałaby zduszona w zarodku przez bardzo silne nad Wisłą lobby bankowe. Bo czego jak czego, ale konkurencji banki komercyjne nie znoszą. A taka kasa byłaby potężnym rywalem.
Marek Czarkowski

Wydanie: 34/2012

Kategorie: Kraj

Komentarze

  1. liliana
    liliana 2 lipca, 2014, 00:54

    Muszą zniknąć firmy udzielające pożyczek LICHWIARSKICH niszczą biednych i zdesperowanych szczególnie emerytów .Lichwa w Polsce zabroniona? A rośnie jak grzyby po deszczu wszędzie reklamy nawet w środkach masowego przekazu a UOKiK może robi co może albo udaje że robi wobec Providenta toczy się postępowanie a reklama w telewizji ?

    Odpowiedz na ten komentarz
  2. radek_pacholak
    radek_pacholak 26 listopada, 2015, 00:01

    w razie potrzeby polecam skorzystanie z uslug sms365. solidna firma, zadnych pulapek, ja sie na nich nie przejechalem, wiec polecam 🙂

    Odpowiedz na ten komentarz
  3. Anonim
    Anonim 7 lutego, 2016, 12:35

    Rzeczywiscie gdyby panstwo dokladniej Rzad zainteresowal sie firmami lupiacymi biedakow lichwiwrskimi pozyczkami z ktorych korzystaja ludzie w ostatecznosci i niestety zamiast poprawic swoja sytuacje finansowa pakuja sie w TOTALNE bagno gdzie rzadzacy maja na wzgledzie dobro swoich obywateli maja pekate kabzy i wbrew haslom o trosce o rodakow maja ich w nieszczegolnym powazaniu

    Odpowiedz na ten komentarz
  4. Krzysztof
    Krzysztof 3 stycznia, 2017, 08:57

    Europejskie Stowarzyszenie Pomocy Zadłużonym pomaga bezpłatnie osobom, których długi zostały sprzedane. Prosimy o kontakt pod nr:

    tel. : +48 513 088 171

    Odpowiedz na ten komentarz

Napisz komentarz

Odpowiedz na treść artykułu lub innych komentarzy