Historia
Grudzień, który zmienił historię
Dla mieszkańców ziem zachodnich i północnych podpisany 45 lat temu układ między PRL a RFN oznaczał koniec trwającej ćwierć wieku niepewności „Panowie Brandt i Cyrankiewicz weszli do sali, aby podpisać układ, dokładnie w momencie, gdy zegar wybił południe. Obaj mieli ponure miny. Zaczęli podpisywać dokumenty, oprawione w skórzane teczki. (…) W końcu wstali, po czym wniesiono szampana. Wypili toast i atmosfera trochę się rozluźniła”, relacjonował James Feron, specjalny wysłannik „New
138 zł rocznej pensji
W II RP za pracę płacono w naturze Wiele ostatnio się mówi o umowach śmieciowych, pracy na czarno i innych współczesnych formach wykorzystywania pracowników. Przed kilkoma tygodniami dotarłam do kontraktu mojego ojca Jana Kiczki zawartego z nim w 1929 r. przez hr. Izabelę Jezierską. To dokument stosunków pracy w tak chwalonej dziś II RP. Z umowy wynika, że płaca regulowana była głównie w naturze (deputat). Swoją cenę miała nawet kupa chrustu. W kontrakcie zaznaczono, jaki drób można hodować, podkreślono, że gęsi nie wolno. Ogrodnikowi nie wolno
Wiara ponad miarę
Noc listopadowa – nie tacy zdrajcy i nie do końca bohaterowie Wieczorem 29 listopada 1830 r. instruktor musztry por. Piotr Wysocki wbiegł na salę lekcyjną Szkoły Podchorążych w Warszawie. Właśnie trwał wykład taktyki walki batalionu, kiedy Wysocki zakrzyknął pompatycznie: „Wybiła godzina zemsty, czas zemścić się na wrogach naszych!”. Sygnałem do walki i powstania przeciwko Rosjanom było podpalenie browaru na Solcu. Wkrótce 160 podchorążych ruszyło na Belweder. Ludność Warszawy przyłączyła się do zrywu, dzięki
Zrobię z Mieszka władcę
Dobrawa na tronie Piastów Kręty, wyboisty trakt, biegnący dotąd środkiem ciemnej puszczy, rozszerzał się, wiodąc ku zalanej światłem polanie. Wozy jeden za drugim wysypały się na otwartą przestrzeń. Wreszcie do granicy lasu dotarł także ten najbardziej okazały: wyściełana drogimi futrami i ciągnięta przez grupę niewolników kolebka, wewnątrz której zasiadała ciemnowłosa kobieta w wieku ok. 30 lat. Na jej twarzy rysowały się pełna wyniosłości obojętność i wyraźne znużenie. Niewiele interesowały ją mijane lasy,
Niedoceniana wizyta
Rozmowy Mołotowa z Hitlerem i Ribbentropem w Berlinie w 1940 r. na temat okupowanej Polski 75. rocznica oficjalnej wizyty w Berlinie 12-13 listopada 1940 r. Wiaczesława Mołotowa, przewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych, czyli premiera radzieckiego rządu, i jednocześnie ministra spraw zagranicznych, zasługuje na przypomnienie chociażby dlatego, że międzynarodowa wówczas sensacja została przez polską historiografię i publicystykę historyczną – z mikroskopijnymi wyjątkami – zlekceważona, przeoczona lub zignorowana. Jej obecność w polskich tekstach jest śladowa. Dwie kilkugodzinne rozmowy
Toasty za rozbiór Polski
Nocna rozmowa Stalina, Mołotowa i Ribbentropa po podpisaniu paktu w sierpniu 1939 r. Historycy oraz publicyści historyczni w mediach pozostawili morze publikacji o pakcie o nieagresji pomiędzy Trzecią Rzeszą a ZSRR i tajnych załącznikach do tego dokumentu. Przeoczono lub zlekceważono (?) wymowną pogawędkę, jaką twórcy tych zaskakujących dla świata dokumentów ucięli sobie po pracowitym finale sierpniowego spotkania w 1939 r. w Moskwie. Materiały z tego spotkania znalazłem w niemieckich zasobach archiwalnych (Akten zur deutschen auswärtigen Politik 1918–1945,
Nazywali nas podpalaczami Warszawy
Warszawiacy o dowództwie AK w czasie powstania warszawskiego i po jego upadku Kolejna rocznica upadku powstania warszawskiego (2 października 1944 r.) nie tylko skłania do refleksji nad losem stolicy i jej mieszkańców, ale także nieodmiennie stawia pytania o sens i zasadność powstańczego zrywu oraz jego ocenę. W polityce historycznej, uprawianej głównie przez IPN, jak również w mediach dominują opisy bohaterskich walk na barykadach, a samo powstanie traktuje się jako element walki o zachowanie polskości. Taki obraz powstania łączony jest z wypominaniem
Cud oszustów
W 1947 r. mieszkańców Wielgomłynów zelektryzowała wieść o ukazaniu się Matki Boskiej Jak się dorobić na Matce Boskiej? Zapewne takie pytanie postawili sobie sprawcy tzw. cudu w Wielgomłynach, który niemal 70 lat temu zelektryzował niewielką wioskę położoną 24 km na południowy wschód od Radomska. Inicjatorami zjawiska nie byli, jak to podają współczesne źródła, komuniści spiskujący przeciw Kościołowi, lecz na pozór przykładni mieszkańcy sąsiedniej parafii. „W związku z pogłoskami o niezwykłych wydarzeniach w Wielgomłynach pojechałem do tej pierwszy
Złoty wiek zakończony rozbiorami
Upadek Polski w 1795 r. to wynik słabości państwa, konserwatyzmu magnaterii, przekupności szlachty i nierówności społecznych Wrażenie jest silne i porównanie, niestety, ciśnie się samo. Z jednej strony, podziw obecnej koalicji rządzącej dla własnych niezwykłych sukcesów i „złotego wieku”. Z drugiej, katastrofalna sytuacja Polski w świetle danych statystycznych o wysokości zarobków i dysproporcjach majątkowych – dwie trzecie Polaków zarabia poniżej 2,7 tys. zł netto. Szanse zwykłego Kowalskiego na kupienie mieszkania są minimalne. Miliony
Mazowsze chwalebne i tragiczne
Kompendium wiedzy o historii Mazowsza Z zadowoleniem należy przyjąć ukazanie się kolejnego tomu „Dziejów Mazowsza”, obejmującego lata 1527-1794. Tym samym czytelnik otrzymuje od wydawcy obecnego tomu, jak i trzech poprzednich – Akademii Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku – imponujące dzieło, historię Mazowsza opracowaną od czasów najdawniejszych po 1939 r. Komitet redakcyjny tomu stanowią Adam Koseski, Zbigniew Morawski, Bronisław Nowak, Kazimierz Przybysz, Henryk Samsonowicz i Janusz Szczepański. Redaktorem zaś jest
