Wpisy od Tomasz Jastrun
Odpadanie
Weszły już w dorosłe życie pokolenia ludzi, którzy nigdy nie doświadczyli Polski odciętej od Europy Zachodniej, z granicami najeżonymi posterunkami, z walką o paszporty, ze złotówką, która nic nie była warta, z kolejkami w sklepach, z cenzurą, która kontrolowała nawet nekrologi. Wielu z tych nowych Polaków wyjechało jednak z kraju, bo tu nie mogli znaleźć sobie miejsca. I są za to wściekli, nie na ojczyznę, ale na partie polityczne, bo tak najłatwiej. Dla nich Polska w Europie to coś naturalnego i nie sądzą, że nasza obecność tu nie jest jeszcze ostateczna. I że właśnie teraz odpadamy od niej mentalnie,
Swoi i obcy
Kolejne spotkanie z sąsiadami, teraz z tymi z zachodniej strony. Ludzie w moim wieku, więc wiele wspólnych wspomnień i zapachów. I podobne emocje polityczne. To nie przypadek, że teraz częściej się spotykamy, bo potrzebujemy obgadania tego, co się dzieje. Chociaż na początku kolacji omijamy politykę, by nie psuć sobie smaku jedzenia. • Mam tłum znajomych na Facebooku, też z powodu swoich książek – to pomaga w ich reklamie. Co za dziwny naród, z emigracją zasobny w 40 mln ludzi czytających po polsku, a pięciotysięczny nakład
Czarne jest czarne
W Europie dzieją się niepokojące rzeczy, których znaczenia do końca nie rozumiemy. Jakby naruszona została jakaś dawna forma, a nowa nie chce się dobrze przyjąć. Trwa wielka zmiana cywilizacyjna, powstają nowe formy komunikowania się ludzi, a to delikatna, niezwykle ważna tkanka kontaktów międzyludzkich. I wlewa się do Europy oceaniczna fala ludzi z innych cywilizacji. Ten eksperyment jeszcze nie skończył się klęską, są tylko problemy. Paradoksalnie ten ostatni fenomen Polski nie dotyczy. Polska jest jednym z najbardziej
Ale mróz!
Na sylwestra idziemy na spektakl „Młynarski obowiązkowo!” w Teatrze 6. piętro. Jego piosenki połączone komentarzem. Świetny, aż trudno uwierzyć, jak to nagle zabrzmiało aktualnie. Tego dnia nie słuchałem orędzia prezydenta. W ogóle mnie nie interesowało. Przeczytałem potem, że mówił o budowaniu wspólnoty. Surrealizm. • Ślę artykuł o sytuacji w Polsce do słynnego szwedzkiego dziennika „Dagens Nyheter”. Przez kilka dni jestem w stałym kontakcie z szefem pisma, który sam zwrócił się do mnie z prośbą o tekst. Reaguje w ciągu sekundy na moje listy.
Pęknięte święta
Rzadko korzystam z tak długiego cytatu, niech będzie mi to wybaczone. Ale cała elita intelektualna próbuje zrozumieć, co w Polsce się dzieje. I jest problem, może dlatego, że używa się miar racjonalnych. W czasach gdy władzę miało PiS, Krzysztof Czabański rządził radiem z ramienia tej partii. Miał do mnie słabość i w ramach chwilowego wielogłosu zaproponował mi prowadzenie programu w radiowej Jedynce. Obok miał swoje skrajne okienko Tomasz Sakiewicz i hamletyzujący do dzisiaj Bugaj. Pamiętam rozmowę w gabinecie Czabańskiego, powiedział: „Wiesz, odkryłem,
Najazd barbarzyńców
12 grudnia na manifestację organizowaną przez KOD poszedłem z sąsiadami i ich mamą. Do tej pory nie byli zaangażowani politycznie. Mama sąsiada poruszona mówi: „Jestem po raz pierwszy w życiu na demonstracji”. Deszcz popadywał, jednak nikomu to nie przeszkadzało. Źle znoszę tłum, ale to był tłum swojski, inteligenckie twarze, czasami od wielu lat niewidziane i przez czas zmienione. Spotkałem ludzi z różnych epok naszej konspiracji. Żadnego szczękościsku, luz i poczucie humoru stonowane przeświadczeniem, że źle się dzieje. Minęło trochę czasu
Jakby mnie wszy oblazły
Teraz wyraźnie widzę, że moje ciemne pisanie do paryskiej „Kultury” w latach 90., za które byłem atakowany, a też serdecznie krytykowany, było podszyte lękiem, że stanie się to, co się stało. Tropiłem zatęchłe myślenie polskiej prawicy narodowej. Uważałem, że to śmiertelne zagrożenie dla naszej demokracji, dla naszej duchowości. Podobnie myślał Jerzy Giedroyc. Rozmawiałem z nim o tym nieraz. A Miłosz przed śmiercią zdążył mi powiedzieć: „Jeździłem trochę po Polsce i zaczynam się bać, że Smecz może mieć rację”
Lekcja historii
Wydarzenia mówią same za siebie, słowa tracą znaczenie i od razu się starzeją. Wszystko, co się pisze na bieżąco w tygodniku, to już archiwum. Mniej więc komentujemy, a bardziej dajemy świadectwo. „Prawo jest ważną rzeczą, ale prawo to nie świętość. (…) Nad prawem jest dobro narodu! Jeśli prawo to dobro zaburza, to nie wolno nam uważać to za coś, czego nie możemy naruszyć i zmienić. To mówię – prawo ma służyć nam! Prawo, które nie służy narodowi, to jest bezprawie!”. Są to słowa Kornela Morawieckiego z trybuny
Trudne do strawienia
Symboliczne spalenie przez żywioł narodowy kukły ortodoksyjnego Żyda na rynku we Wrocławiu zostało pokazane przez wszystkie programy informacyjne. Już wiemy, że gdy media publiczne będą w rękach PiS, Polacy i zagraniczna opinia publiczna będą chronieni przed sensacjami, które w złym świetle mogą postawić nasz kraj. A ponieważ jeszcze to się nie stało, trudno przeoczyć, że akt spalenia – ponownego spalenia, trzeba dodać – nastąpił w kraju, gdzie naprawdę zabito i spalono miliony ludzi. Można więc potraktować to wydarzenie
Niech Europa zamyka się jako całość, a nie dzieli się w środku, co jej teraz grozi.
Smutek Europy, gdzie coś ładnego i ważnego się kończy. Smutek przejęcia władzy w Polsce przez ludzi smutnych i zaciętych w sobie. Smutek mojego depresyjnego listopada, jakbym się taplał w zamarzającym błocie. Też dlatego w tym tekście będzie trochę cytatów, tak mi łatwiej pisać. Coś takiego musiało się zdarzyć, jak nie w Paryżu, to gdzie indziej w Europie, przykład został dany już przed laty w Nowym Jorku. Siedziałem w nocy, oglądając transmisję z zamachów, bo takie ambicje mają telewizje, by wszystko
