Fabryki czy montownie?

Fabryki czy montownie?

Chcemy mieć potężne wojska pancerne i artylerię. I większość tego sprzętu wyprodukować w Polsce. Nie bardzo tylko wiadomo jak

Imponująca fabryka czołgów w Charkowie przez dekady zapewniała armii radzieckiej stałe dostawy. W ostatnim roku istnienia ZSRR jej linie montażowe opuściło 800 maszyn. Po 1991 r. miasto i zakład stały się częścią Ukrainy, która aż do 2014 r. intensywnie się demobilizowała. Wojsko klepało biedę, zainteresowanie wyrobami fabryki przejawiała głównie odległa zagranica. Skala produkcji zmniejszyła się 20-krotnie, a przyfabryczny plac, na którym niszczały setki pojazdów z rodziny T, nabrał wymiaru symbolu rozpoznawalnego w świecie. Rdzewiejące, zdekompletowane (także na skutek masowych kradzieży) czołgi świetnie ilustrowały nie tylko stan ukraińskiej armii i zbrojeniówki, ale i ogólny rozkład poradzieckiej strefy kulturowej.

Gorąca granica

Gdy osiem lat temu wybuchła wojna z Rosją, charkowska fabryka dostała drugie życie. Nowych maszyn nie produkowano – skupiono się na przywracaniu do służby i modernizacji zapasów. Rezerwuar był ogromny – szacuje się, że Ukraina odziedziczyła po ZSRR ponad 5 tys. czołgów. Po latach składowania pod chmurką wiele nie nadawało się już do niczego, lecz i tak stworzono siły pancerne, które wiosną 2022 r. zadały Rosjanom bolesne straty.

Ucierpiała też Ukraina – Charków znalazł się na osi natarcia, miasto wielokrotnie bombardowano. I choć Rosjanie na Charkowszczyźnie ponieśli porażkę, niekorzystne położenie – 20-30 km od granicy z Federacją Rosyjską – czyni Charków miejscem niebezpiecznym. Funkcjonowanie tam istotnego dla wojennego wysiłku zakładu jest zbyt ryzykowne. W efekcie poturbowana w ostrzałach fabryka funkcjonuje dziś w rozproszeniu. Istotną część działalności przeniesiono w bezpieczniejsze rejony zachodniej Ukrainy, charkowskich fachowców delegowano również za granicę, do zakładów zbrojeniowych w Polsce, Czechach czy na Słowacji, pracujących na rzecz ukraińskiej armii.

Wspominam o tym nie bez powodu. Imponujące plany rozwojowe Wojska Polskiego – oparte na broni i technologii kupionych u Koreańczyków – wiążą się z przetasowaniami w zbrojeniówce. Miano „pancernej stolicy” ma przypaść Poznaniowi, dotąd nieszczególnie znanemu z tego rodzaju produkcji. To tam powstaną czołgi K2/K2PL, których polska armia nabędzie 1000 (pierwsze 180 dotrze do nas z Korei). Niemal 500 dział samobieżnych K9 wyprodukowanych zostanie w Zakładach Mechanicznych Bumar-Łabędy, nie zaś w Hucie Stalowa Wola w Podkarpackiem. HSW od kilkunastu lat wytwarza kraby – bardzo podobne do K9 systemy artyleryjskie – wydawało się zatem, że jest to oczywista lokalizacja. W Polskiej Grupie Zbrojeniowej słyszymy jednak, że odsunięcie produkcji strategicznego uzbrojenia od „gorącej wschodniej granicy” to konieczność.

Bartłomiej Kucharski z magazynu „Wojsko i Technika” zwraca uwagę na możliwości współczesnej artylerii rakietowej i lotnictwa. – Polska nie jest rozległym krajem – mówi. – Gdziekolwiek coś postawimy, i tak znajdzie się w zasięgu potencjalnego wroga.

Tym wrogiem jest Rosja – wcześniej niewymieniana z nazwy. W tej perspektywie przesuwanie zaplecza produkcyjnego na zachód jest racjonalnym krokiem.

Dziwna sprawa

Racjonalność to słowo klucz, często pojawiające się w kontekście koreańskich zakupów. Rząd PiS działa tu z silnym mandatem społecznym – za sprawą agresywnych poczynań Rosji większość Polaków uważa zbrojenia za konieczność. Obawy rodzi skala i charakter transakcji („na szybkości”) oraz wybór wiodącego partnera (w wartości dostaw Koreańczycy zdetronizowali Amerykanów). Na użytek tego tekstu nie będę się zajmował kwestiami ekonomicznymi, szukał odpowiedzi na pytanie, czy to się zepnie. Jeżeli zaś chodzi o jakość sprzętu i kraj pochodzenia, to Kucharski, specjalizujący się w broni pancernej, wskazuje: – Czołg K2 to dobra konstrukcja, generalnie lepsza od rosyjskich wozów. A relatywnie szybkie wzmocnienie potencjału Wojska Polskiego nie będzie jedyną korzyścią. Koreańczycy mają ambitne plany sprzedaży czołgów do innych krajów. Jeśli w Polsce powstanie odpowiednia baza, moglibyśmy się stać hubem produkcyjnym dla innych odbiorców.

Cały tekst można przeczytać w „Przeglądzie” nr 49/2022, dostępnym również w wydaniu elektronicznym.

Fot. Huta Stalowa Wola

Wydanie: 49/2022

Kategorie: Kraj

Napisz komentarz

Odpowiedz na treść artykułu lub innych komentarzy